Menselijk gedrag

Betere besluitvorming is als overleven op een zinkend schip

"Betere besluitvorming is als overleven op een zinkend schip"

Ren niet allemaal blindelings op dezelfde deur af als de boot water begint te maken. Emoties zijn de slechtste raadgevers als het erom gaat spannen. Je overleeft niet per definitie als je een seconde sneller bent dan de rest, denk dus eerst rustig na. Het is de weg naar betere besluitvorming.

Dat stelt de gelauwerde Argentijnse neurowetenschapper Mariano Sigman, oprichter van het Integrative Neuroscience Laboratory aan de Universiteit van Buenos Aires. Sigman sleepte tal van prijzen in de wacht voor zijn wetenschappelijk werk en is auteur van de internationale bestseller The Secret Life of the Mind. “Ik was van jongs af aan al gefascineerd door de menselijke natuur en wetenschappen zoals economie, politiek en recht. Dit vanuit een kwantitatief perspectief, dus met instrumenten die wis- en natuurkunde bieden. We stellen allemaal dezelfde vragen over onszelf. Waarom doen we de dingen zoals we die doen, waarom worstelen we met sommige zaken, waarom voelen we emoties? Ik heb het zoeken naar antwoorden op die vragen om kunnen zetten in een wetenschappelijke carrière.”

We denken dat wij daar zelf controle over hebben. Dat is echter een illusie

Voor het vinden van antwoorden op die levensvragen richt Sigman zich op het bestuderen van de hersenen. “Ons brein weerspiegelt het heelal. Je kunt het hele universum met taal beschrijven. Het brein is een enorme informatiemachine die de natuur kan begrijpen en zich daar ook van alles over kan voorstellen. Nadenken over het brein betekent nadenken over alles. Uiteindelijk komt alles samen in hoe onze hersenen werken. Ik heb inmiddels veel antwoorden gevonden, maar elk antwoord roept weer nieuwe vragen op. Dat blijft zich vertakken en je ontdekt dat de uitgestrektheid van het onbekende groter is dan de omvang van onze kennis. We openen deuren en stuiten soms op onvoorstelbare verrassingen. Dat zijn dan de echte doorbraken.”

Intuïtie is onbewust logisch nadenken

Van alles wat we doen, doen we het merendeel onbewust. “Het brein regelt dat allemaal, wat we zien en herkennen, hoe we zitten of staan. Bij de meer cognitieve zaken, zoals besluiten met wie je gaat trouwen of in welke aandelen je gaat beleggen en of je risico-avers bent of niet, denken we dat wij daar zelf controle over hebben. Dat is echter een illusie.”

“Intuïtie is een mooi voorbeeld van onbewust nadenken. Je brein is constant bezig met het oplossen van problemen. Intuïtie is dat het brein onbewust de opties op een logische manier weegt en een besluit neemt. Je bent je je daar alleen niet van bewust, het gebeurt onzichtbaar voor ons bewustzijn. Als je taal en cijfers gebruikt wordt het al veel concreter. Echter, vanwege de beperkingen die taal en cijfers nu eenmaal hebben, is concreet redeneren vooral geschikt voor het oplossen van relatief beperkte problemen. Omvangrijke problemen met meerdere dimensies kun je soms beter op basis van intuïtie aanpakken.”

Verzamel alle argumenten en neem dan pas een afgewogen besluit

Betere besluitvorming voor bestuurders van pensioenfondsen begint volgens Sigman met een goed besef van de situatie waarin je je bevindt. “Dat besef, bijvoorbeeld dat je angstig en paniekerig kunt reageren in een onzekere situatie, helpt al veel. Iedereen reageert emotioneel vrijwel hetzelfde, we worden dan eigenaardige wezens. Dus moet je je realiseren dat dit gevolgen heeft voor je besluitvorming. Weten dat je in paniek bent is al een goed begin. Vervolgens is het noodzakelijk om goed te analyseren. Blijf nadenken in situaties waarin de rede ons lijkt te hebben verlaten. Want emoties overmannen ons.”

Blijf kalm en maak doordachte afwegingen

Sigman gebruikt de metafoor van een schipbreuk. “Je raakt in paniek als de boot vergaat en daar is ook alle reden voor. Toch moet je je daarvan bewust zijn en blijven. Vervolgens moet je kalm blijven. Iedereen stormt op de verkeerde deur af. Onderdruk je eerste reactie en denk goed na. Waar is de dichtstbijzijnde uitgang, oftewel wat is nu de beste belegging? Neem de tijd, bedenk dat je niet per definitie overleeft als je een seconde sneller bent dan de rest. Wees je bewust van de verkeerde manoeuvres die je kunt maken. Weersta de eerste impuls om meteen assets van de hand te doen, maar maak heldere, doordachte afwegingen. Probeer vooral anderen om je heen te verzamelen die er anders over denken en overleg daarmee. Verzamel alle argumenten en neem dan pas een afgewogen besluit.”


Meer weten over dit onderwerp? Bezoek de themapagina. Of beluister deze podcast:


Blijf op de hoogte met onze updates

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

In ons privacy statement leggen we uit hoe we met je gegevens omgaan.

caret-downlinkedin2linkedin2linkedin2twitter